Bạch Đằng 1288:
đọc con nước mà đánh giặc

Trình tự thật của trận đánh

Thứ tự này mới là bài học. Đảo một bước là hỏng cả trận.

1. Quân Nguyên thua trận, rút về nước bằng đường thuỷ, xuôi sông Bạch Đằng ra biển.
2. Lúc nước cường, thuyền nhẹ quân Trần ra khiêu chiến rồi giả thua, nhử hạm đội giặc vào đúng khúc sông đã cắm cọc, rồi đánh cầm chân giữ chúng ở đó.
3. Nước triều rút nhanh. Đầu cọc nhô lên, thuyền lớn mắc cạn, mắc cọc, đội hình rối loạn — giặc bị kẹt trước, không phải bị đánh trước.
4. Đúng lúc đó quân Trần mới tổng phản công: chặn đầu ở thượng lưu, khoá đuôi ở hạ lưu, hai bên bờ đổ ra.
5. Giặc tranh nhau tháo chạy ra biển, xô vào bãi cọc, ùn tắc, vỡ, đắm. Ô Mã Nhi bị bắt sống.

Vì sao mẹo này thắng?

Ba điều kiện phải trùng nhau. Thiếu một, kế hoạch đổ vỡ.

• Địa lí. Bạch Đằng là cửa sông đổ ra biển, nước lên xuống mỗi ngày hai lần, lên rất nhanh mà rút cũng rất mạnh — đủ để giấu rồi lộ cả một bãi cọc.
• Thời gian. Thủy triều chạy theo lịch của Mặt Trăng, không theo lệnh của ai. Trần Quốc Tuấn không đổi được con nước; ông chỉ đọc được nó và chọn đúng giờ tung quân ra nhử.
• Con người. Hàng nghìn cọc cắm trong bí mật, và thuyền nhẹ phải đủ gan để giữ chân cả một hạm đội tại chỗ suốt mấy giờ chờ nước rút.

Thẻ nhớ

Chạm để lật. Ôn lại sau 1 ngày, 1 tuần, rồi 1 tháng.

Mỗi bài một kiểu mô hình

Nguyên tắc chọn: tìm một biến số mà khi trẻ tự vặn thì kiến thức tự lộ ra — và biến số đó phải là thứ con người thật sự quyết định được.